Friday, May 25, 2012

Ευρώ ή Δραχμή: Είναι αυτό το πραγματικό δίλημμα;


Στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, αλλά και στους ακαδημαϊκούς και οικονομικούς κύκλους, το ερώτημα ευρώ ή δραχμή συζητείται ευρύτατα, ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα.
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για το θέμα αυτό είναι περιορισμένη και εξαντλείται σε καταστροφολογία κυρίως από τους υποστηρικτές της παραμονής στο ευρώ.
Το επιχείρημα ότι, κυρίως για την Ελλάδα αλλά και δευτερευόντως για την ΕΕ, η επιστροφή στην δραχμή θα είχε –σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα- ευεργετικά αποτελέσματα, αποκτά όλο και περισσότερους υποστηρικτές διεθνώς. Στην χώρα μας, η συζήτηση αυτή, όπως έχω υποστηρίξει επανειλημμένα, δεν έγινε ποτέ νηφάλια και με αντιπαράθεση των ουσιαστικών επιχειρημάτων της κάθε πλευράς. Αντίθετα, όσο αυξάνουν στις δημοσκοπήσεις τα ποσοστά υπέρ της παραμονής στο Ευρώ τόσο αποφεύγεται η ουσιαστική συζήτηση.
Είναι όμως πράγματι αυτό το δίλημμα που απαιτεί άμεση απάντηση για την πορεία της χώρας; Μετά από πολλή σκέψη, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το δίλημμα ευρώ ή δραχμή, ενώ είναι ουσιαστικό όσο αφορά την οικονομική ανάλυση, αποπροσανατολίζει όσον αφορά το μέλλον της χώρας.
Ας υιοθετήσουμε προς στιγμήν την άποψη ότι, με καθαρά οικονομικούς όρους, είναι συμφερότερο για την  Ελλάδα να επιστρέψει στην δραχμή. Σε μια τέτοια περίπτωση, με την δομή του κράτους στην Ελλάδα, πιστεύει κανείς ότι είναι δυνατόν να εφαρμοσθούν και να αποδώσουν όλες εκείνες οι πολιτικές που ενισχύουν το εγχείρημα από οικονομική άποψη;
Η απάντηση πιστεύω ότι είναι αρνητική. Η επιλογή επιστροφής σε εθνικό νόμισμα, που ανατρέπει εκ βάθρων τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η οικονομία στην Ελλάδα, θα μπορούσε να είναι επιτυχής μόνο αν υπήρχε μία ισχυρή διοίκηση με επικεφαλής στελέχη ικανά να δρομολογήσουν τις ουσιαστικές διαρθρωτικές αλλαγές που η χώρα έχει ανάγκη για να έχει επιτυχία το εγχείρημα. Αυτό δυστυχώς δεν συμβαίνει, ούτε σε επίπεδο διοικητικής δομής της χώρας, ούτε σε επίπεδο πολιτικής, στρατιωτικής, δικαστικής, οικονομικής και πνευματικής ηγεσίας. Η επιστροφή στην δραχμή, επομένως, είναι πιθανόν να οδηγούσε μια,  ενδεχομένως, σωστή θεωρητικά οικονομική πολιτική σε αποτυχία λόγω αδυναμίας σωστής εφαρμογής της. Αποτυχία χειρότερη ίσως από αυτήν που παρατηρούμε σήμερα στην προσπάθεια να μείνουμε στο ευρώ.
Δεν είναι τυχαίο ότι η συζήτηση στην Ελλάδα για τα μνημόνια περιορίζεται στην ανταλλαγή απόψεων για το δίκαιο ή όχι των οικονομικών υποχρεώσεων και αγνοεί πλήρως όλες τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις που προβλέπουν (θα προσπαθήσω να τις καταγράψω σε μελλοντική ανάρτηση). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαρθρωτικές παρεμβάσεις που προβλέπονται στα μνημόνια δεν προήλθαν από διαπραγμάτευση της χώρας με τους δανειστές μας, αλλά επιβλήθηκαν από αυτούς. Η Ελληνική πλευρά δεν αντέδρασε, όχι γιατί συμφωνούσε αλλά γιατί τις θεωρούσε ήσσονος σημασίας. Ίσως και αυτός είναι ο λόγος που οι διαρθρωτικές αυτές αλλαγές δεν προχώρησαν ποτέ, αλλά και γιατί πολλές από τις οικονομικές προβλέψεις αστόχησαν.
Για να αντιληφθούμε το μέγεθος του προβλήματος, αρκεί να σκεφθούμε τι θα επακολουθούσε από μια μονομερή καταγγελία του μνημονίου (ενδεχομένως ορθή με καθαρά οικονομικούς όρους), που θα συνοδευόταν από μια πολιτική διορισμών, προστασίας των προνομίων ισχυρών κοινωνικών ομάδων, ισοπεδωτικής ομοιομορφίας στην λειτουργία του κράτους, διαιώνιση των πρακτικών που υφίστανται στην δικαιοσύνη, στην εκπαίδευση, στην υγεία κτλ.
Πολλοί στο εξωτερικό αναφέρονται στην αντίφαση που παρατηρείται στην στάση των Ελλήνων ψηφοφόρων, επισημαίνοντας ότι από την μια η πλειοψηφία τάχθηκε εναντίον του μνημονίου και από την άλλη, σε πολύ υψηλά ποσοστά, εμφανίζεται να υποστηρίζει την παραμονή της χώρας στο ευρώ. Η απορία αυτή, εύλογη κατ' αρχήν, παραγνωρίζει μία σημαντική παράμετρο. Την απροθυμία της πλειοψηφίας (;) του ελληνικού λαού, αλλά και των εκφράσεών του (πολιτικών, συνδικαλιστικών κτλ), να αποδεχθούν τις διαρθρωτικές αλλαγές που χρειάζεται η χώρα για να γίνει ανταγωνιστική. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος της αδυναμίας της κυβέρνησης Παπανδρέου, αλλά και της κυβέρνησης Παπαδήμου που ακολούθησε, όπως και αυτής που θα έρθει μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου να πείσει τον Ελληνικό λαό ότι οι οικονομικές θυσίες του έχουν αντίκρυσμα. Χωρίς τις διαρθρωτικές αυτές αλλαγές, η επιλογή οποιασδήποτε οικονομικής πολιτικής δεν θα υπόκειται στις θετικές ή αρνητικές οικονομικές παραμέτρους που αυτή έχει, αλλά στην αδυναμία εφαρμογής της.
Και επειδή όλοι μιλούν για διαρθρωτικές αλλαγές αποφεύγοντας να τις κατονομάσουν ας απαρριθμήσουμε μερικές: δίκαιο φορολογικό σύστημα-καταπολέμηση της φοροδιαφυγής; εκσυγχρονισμός δημόσιας διοίκησης; εξυγίανση συστήματος υγείας; Μεταρρύθμιση δικαστικού συστήματος και ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης; άνοιγμα των επαγγελμάτων; Αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων; πλήρης    διαφάνεια; αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας; μηχανοργάνωση των υπηρεσιών; εξάλειψη προνομίων ισχυρών κοινωνικών ομάδων; ανασυγκρότηση του κράτους; πάταξη της γραφειοκρατίας; Εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος με συγχώνευση τραπεζών κλπ.
Συμπερασματικά, το δίλημμα ευρώ ή δραχμή δεν μπορεί να απαντηθεί ουσιαστικά, αν προηγουμένως δεν απαντηθεί το δίλημμα ναι ή όχι στις διαρθρωτικές αλλαγές.  Μία προς μία. Η απάντηση όμως δεν μπορεί να δοθεί από την κορυφή και τις ηγεσίες των κομμάτων. Χρειάζεται να δοθεί από τους πολίτες.  Με όποιο τρόπο κριθεί κατάλληλος ώστε, αν είναι θετική, να υποστηριχθεί στην συνέχεια από αυτούς. Αυτό δεν έγινε στις εκλογές της 6ης Μαΐου, ούτε φαίνεται ότι θα γίνει στις εκλογές της 17ης Ιουνίου. Γιατί δεν αποτελεί μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης που φαίνεται να περιορίζεται στο εύκολο δίλημμα Ναι ή όχι στην Ευρώπη και το ευρώ. Χωρίς μια απάντηση από τον ελληνικό λαό στο κρίσμο ερώτημα των διαρθρωτικών αλλαγών, η οποιαδήποτε συζήτηση αφορά οικονομικές πολιτικές δεν θα έχει αξία.

10 comments:

  1. Anonymous3:39 am

    http://www.youtube.com/watch?v=txiI1e7yBBo&feature=player_embedded

    ReplyDelete
  2. Anonymous7:37 am

    Φοβούμαι ότι η απάντηση έχει ήδη δοθεί στα 27άρια που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ στις δημοσκοπήσεις και στον πολιτικό λόγο των υπόλοιπων κομμάτων.

    Οι μεταρρυθμιστές ηττήθηκαν στις προηγούμενες εκλογές. Ο μεταρρυθμιστικός λόγος έχει αφανιστεί από τη χώρα μας. Κι ότι προσπάθειες έγιναν σήμερα αποδομούνται συστηματικά.

    Οι ΔΥ έδωσαν την απάντηση, κάλιο όλοι μαζί και πάμπτωχοι, παρά να εξυγιανθεί το δημόσιο. Ως αντίδραση, αντιπροσωπεύει με ακρίβεια τη ψυχοσύνθεση μας, "να πεθάνει η αίγα του γείτονα".

    Έτσι δια των μη-αποφάσεων οδηγούμαστε στην απόφαση της δραχμής με τους χειρότερους δυνατούς όρους. Στην καλύτερη περίπτωση θα έχουμε τη μεγαλύτερη υποτίμηση που θα μπορούσε να γίνει δια χειρός Αλέξη, όπως περιγράφθηκε από τον Thomas Meyer στο άρθρο στους FT (δύο παράλληλα νομίσματα). Στην χειρότερη θα γίνουμε Μάλι ώστε να μας λυπηθεί η κ. Λαγκάρντ του ΔΝΤ.

    ReplyDelete
  3. Anonymous10:48 am

    Εκτός από τα δικά του στενά συμφέροντα το "κόμμα" της δραχμής δεν ξέρω αν εξυπηρετεί και παγκόσμια συμφέροντα, εξωευρωπαϊκά ή μαλλον εξωευρωζονικά. Βλ. από που ξεκινούν οι κερδοσκοπικές επιθέσεις?

    ReplyDelete
  4. Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις. Ή αν όχι να διαφωνήσω, τουλάχιστον να αναρωτηθώ για τι είδους μεταρρυθμίσεις μιλάμε. Θέλουμε μεταρρυθμίσεις σαν αυτές που είδαμε τα τελευταία χρόνια (που διαλύουν την παιδεία κλείνοντας σχολεία και αφήνοντας άλλα χωρίς εκπ/κούς ή μεταρρυθμίσεις που κλείνουν νοσοκομεία και ουσιαστικά αφήνουν απλήρωτους φαρμακοποιούς και τους πολίτες χωρίς φάρμακα ή νοσηλευτικό προσωπικό;). Από τις μεταρρυθμίσεις της διετίας μόνο θα κρατήσω εκείνη για τον "Καλλικράτη" που έγινε εντελώς κουτσουρεμένη λόγω των πολιτικών προσανατολισμών της Οικονομίας.
    Η χώρα έχει ανάγκη από μεταρρυθμίσεις. Οφείλει να αλλάξει εντελώς το σχηματισμό/δομή του κράτους και να φέρει τις νέες τεχνολογίες και τη διασύνδεση των υπηρεσιών. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει μέσα από τη νεοφιλελεύθερη διάλυση του κράτους.

    ReplyDelete
  5. Anonymous11:11 am

    Δε νομίζω να θέλουμε σχολεία με 10-30 παιδιά για να ικανοποιείται το τοπικιστικό αίσθημα του καθενός όταν η πόλη απέχει 15 λεπτά από το χωριό του...Μόνο τα παιδιά δεν σκέφτονται. Ήδη τώρα και μετά τον 'Καλλικράτη' στην εκπαίδευση υπάρχουν ΄πολλά σχολεία που δεν θα έπρεπε να υφίστανται. Κι όμως υπάρχουν και δεν γνωρίζω σε τι εξυπηρετούν πραγματικά. Παντως την εκπαίδευση των μαθητών σε καμιά περίπτωση.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Anonymous12:13 am

      Εξυπηρετούν τους ιδιοκτήτες των κτηρίων/καταστημάτων που στεγάζουν τα σχολεία! Καιτους δασκάλους που είναι διευθυντές και αφεντικά του εαυτού τους και τους γονείς που θεωρούν το σχολείο παρκιγκ παιδιών!!

      Delete
  6. Πολύ όμορφες οι απόψεις σας για τις διαρθρωτικές αλλαγές. Γενικόλογες αλλά στη σωστή αφηρημένη κατεύθυνση κατά τη γνώμη μου. Αυτό που θα ήταν όμως πολύ χρήσιμο για μας τους πολίτες να ακούσουμε από σκεπτόμενους και ανήσυχους ανθρώπους σαν και σας που βρίσκονται κατά καιρούς σε κυβερνητικές θέσεις, είναι το τι είναι ακριβώς αυτό μέσα στο πολιτικό σύστημα που εμποδίζει να γίνουν αυτές οι αλλαγές. Ας πουμε τι εμπόδια σας βάζανε οι συναδέλφοι σας, οι συνδικαλιστές εκπαιδευτικοί ή άλλοι φορείς για αλλαγές διαρθρωτικού χαρακτήρα που προσπαθήσατε να εφαρμόσετε, αν έγινε όντως μια τέτοια προσπάθεια, και πώς αυτό θα μπορέσει να αλλάξει αύριο; Τι ήταν αυτό που οδήγησε στην παραίτηση Διομήδη Σπινέλλη ο οποίος μαζί με άλλους προσπαθούσαν να δώσουν διαρθρωτικές λύσεις στον τομέα της φοροδιαφυγής είναι ένα άλλο παράδειγμα. Η σταχυολόγηση ανάγκης του τύπου των διαρθρωτικών αλλαγών έχει καταγραφεί σε διαφορετικές εκφάνσεις από πολλούς. Πολλοί παίρνουν ψήφο εμπιστοσύνης από την κοινωνία μόνο και μόνο για την απάνθισή τους. Αυτό που δεν καταγράφεται είναι τα πρακτικά και πραγματικά εμπόδια που στέκονται απέναντι στην υλοποίησή τους και πως αυτά θα αλλάξουν αύριο για να πραγματοποιηθούν.

    ReplyDelete
    Replies
    1. Βρίσκω εξαιρετικά εύστοχο το σχόλιό σας. Πράγματι, θα ήταν χρήσιμο να μοιραστώ τις εμπειρίες μου για να ενημερωθούν οι πολίτες για πτυχές τις πολιτικής που δεν γίνονται γνωστές. Ιδιαίτερα επειδή πρόκειται για εμπειρίες κάποιου που δεν επεδίωξε την υπουργική θέση ούτε είχε άγχος να την κρατήσει.
      Με έχει απασχολήσει πολύ αυτό το ενδεχόμενο. Οχι μόνο για την θητεία μου στο υπουργείο παιδείας, αλλά και από τις συμμετοχές στα υπουργικά συμβούλια και σε συναντήσεις στο εξωτερικό, με την τρόικα κλπ. Ακόμα περισσότερο για το opengov που το θεωρώ την σημαντικότερη καινοτομία της κυβέρνησης Παπανδρέου που όμως συνάντησε καθολική αντίδραση από το κατεστημένο (για προφανείς λόγους).
      Αυτό που με προβληματίζει είναι ο χρόνος. Η καταγραφή των εμπειριών σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα από όταν αυτές συνέβησαν ενέχει τον κίνδυνο να γίνει αντικείμενο αντιπαράθεσης με άλλους στόχους. Οπως καταλαβαίνετε επίσης, μια ψυχρή και ειλικρινής καταγραφή δεν θα είναι ευχάριστη για πολλούς που εξακολουθούν να έχουν -ή επιθυμούν να διατηρήσουν- κεντρική θέση στην πολιτική σκηνή.
      Σας ευχαριστώ πάντως για την παρότρυνση. Με κάνετε να το σκεφθώ περισσότερο.

      Delete
    2. Anonymous10:32 am

      Αγαπητέ κ. Πανάρετε,

      Μια παρατήρηση σχετικά με το opengov: Γνωρίζω περίπτωση προκηρυχθείσας μέσω opengov διευθυντικής θέσης η οποία πληρώθηκε από το αρμόδιο υπουργείο με πρόσωπο το οποίο ΔΕΝ έκανε αίτηση. Οι γνωρίζοντες την υπόθεση αυτή (που ίσως δεν είναι μοναδική), είναι λογικό να θεωρούν ότι το opengov αναξιόπιστο - όσοι δε μάλιστα συμμετείχαν στην διαδικασία είναι λογικό να το θεωρούν ως μορφή εμπαιγμού.

      Delete
    3. Anonymous1:22 am

      Αναφορικά με την ανάρτηση και Ι.Π. 7:18 ΑΜ. Είμαι βέβαιος οτι όλοι τα ξέρουν όλα ή τα υποπτεύονται όλα και δεν πέφτουν έξω. Όμως, το τι κάνουν και τι λένε είναι αυτό που κάθε φορά τους συμφέρει άμεσα και προσωπικά. Άρα δεν περιμένουν να ακούσουν έναν πρώην Υφυπουργό για να διαφωτισθούν και γι΄ αυτό νομίζω δεν έχει θετικό νόημα η εξιστόρηση! Εκείνο που εγώ βλέπω οτι αποτελεί μείζον ζήτημα είναι πως μπορεί ο κόσμος (οι έχοντες δικαίωμα ψηφου) να διαμορφώσει ελεύθερα και ακηδεμόνευτα τα ερωτήματα με ηλεκτρονική διαδικασία κατά στάδια και να απαντήσει οριστικά σ' αυτά. Ίσως με ένα αξιόπιστο λογισμικό αυτόματης συλλογής, επεξεργασίας, αποκωδικοποίησης και ταξινόμησης ελεύθερου κειμένου. Μπορούν κάπως έτσι να προκύψουν σαφή και πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα, μη επιδεχόμενα ερμηνειών και παρερμηνειών;

      Delete