Το "νέο σχολείο"

Ξεκαθαρίζοντας τα βιβλία μου, βρήκα ένα κείμενο με αυτό τον τίτλο.
Δεν πρόκειται για τις πρόσφατες προτάσεις της Α. Διαμαντοπούλου.

Πρόκειται για κείμενο του Α. Τρίτση του Μαίου 1987, στο πλαίσιο του "Εθνικού διαλόγου για την Παιδεία".

Οι ίδιοι όροι μετά ένα τέταρτο του αιώνα. Τα προβλήματα, δυστυχώς, παρόμοια.

Οι λύσεις;

ΥΓ. Δεν γνωρίζω την διαθεσιμότητα του κειμένου αυτού. Αν δεν υπάρχει, ίσως το αναρτήσω για την ιστορία.

Αξιοκρατία, Ευνομία και Διαφάνεια

(συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης)

Σήμερα η χώρα (με ένα δύσκολο παρόν και ένα σκοτεινό μέλλον), έχει ανάγκη περισσότερο από ποτέ από την εφαρμογή στην δημόσια ζωή των κανόνων που αναφέρονται στον τίτλο της ανάρτησης. Κανόνων αξιοκρατίας, ευνομίας διαφάνειας και έντιμων σχέσεων των διοικούντων με τους πολίτες. Η ειλικρινής και πλήρης υιοθέτηση αυτών των κανόνων στην δημόσια ζωή θα δώσει μια ελπίδα για την νέα γενιά. (Η δική μας γενιά, με την συμπεριφορά της και τις πρακτικές της, μόνο προβλήματα κληροδότησε στην χώρα και δεν ξέρω αν μπορεί να συνεισφέρει στην επίλυσή τους).

Θα αναρωτηθεί κανείς δικαιολογημένα: Μα φτάνει μόνο η εφαρμογή αυτών των κανόνων;

Δεν το ξέρω. Εκείνο που ξέρω είναι ότι αν αυτές οι αρχές είχαν υιοθετηθεί και είχαν εφαρμοστεί καθολικά, πολλά πράγματα θα ήταν διαφορετικά σήμερα στην χώρα μας. Θα είχαμε αντιμετωπίσει προβλήματα που αφορούν ολόκληρες δεκαετίες. Προβλήματα για τα οποία έγιναν προσπάθειες αντιμετώπισης την τελευταία διετία αλλά έμειναν ημιτελείς γιατί η ριζική αντιμετώπισή τους θα άλλαζε συθέμελα παραδοσιακές πρακτικές που όλοι κριτικάρουμε αλλά στην κρίσμη στιγμή πολλοί δεν δείχνουν προθυμία για την ανατροπή τους.

Καταγράφω μερικά μόνο παραδείγματα περιπτί﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽ονεης σε κανόνες που διαμδιαγραφώσεων που η πλήρης εφαρμογή των αρχών αυτών θα είχε καθοριστικά αποτελέσματα.

-Θα ξέραμε ποια ήταν η πραγματική οικονομική κατάσταση της χώρας και δεν θα μιλούσαμε για ελλείμματα 3% ή 6% ή 15% χωρίς ποτέ να έχουμε συμφωνήσει πόσο πραγματικά ήταν το έλλειμμα και να έχουμε μάθει σε ποιές ακριβώς κρατικές δαπάνες οφείλεται. Επίσης, ποιό μέρος του ελλείματος ωφέλησε τον μέσο πολίτη και ποιό συγκεκριμένους πολίτες.

-Θα ξέραμε από την αρχή της οικονομικής κρίσης αν την Ελλάδα την συμφέρει καλύτερα η χρεωκοπία ή η υπαγωγή της σε κανόνες που διαμόρφωσαν διεθνείς οργανισμοί και τι θα σήμαινε (στην ουσία και όχι με γενικότητες) η κάθε μια επιλογή. Δεν υπαινίσσομαι προτίμηση της πρώτης επιλογής, αλλά λέω ότι στην σφαίρα του δημοσίου διαλόγου έπρεπε να έχουν αντιπαρατεθεί όλες οι παράμετροι των δύο επιλογών χωρίς ταμπού.

-Θα ξέραμε πού πήγαιναν τα δάνεια των τραπεζών και με ποιούς όρους και προϋποθέσεις τα έπαιρναν –ή δεν τα έπαιρναν- όσοι τα ζητούσαν, ιδιαίτερα όσοι με αυτά επηρεάζουν την κοινή γνώμη ή διαμορφώνουν τις υποδομές της χώρας

-Θα ξέραμε τις αμοιβές των κρατικών λειτουργών, τα βιογραφικά τους, και πώς έφτασαν εκεί που έφτασαν

-Θα ξέραμε τους χρηματοδότες των κομμάτων και πώς τα κόμματα διαχειρίζονται τις κρατικές επιχορηγήσεις

-Δεν θα χρειαζόταν να απαιτεί ο νόμος από τον υπουργό να εξετάζει την νομιμότητα των εκλογών καθηγητών πανεπιστημίου

- Δεν θα ψηφίζαμε αναρίθμητους νόμους με διατυπώσεις ακατανόητες για τους πολίτες αλλά και με διακηρύξεις για την υποχρέωση εφαρμογής τους, χωρίς να προβληματιζόμαστε μήπως είμαστε εμείς οι ίδιοι που πρώτοι δεν τους εφαρμόζουμε ή μήπως, έτσι όπως τους σχεδιάζουμε, είναι πρακτικά μη εφαρμόσιμοι

-Θα γνωρίζαμε τα αποτελέσματα από την εφαρμογή ή μη των νόμων και διαδικασιών αν, αντί να αρχειοθετούσαμε εκθέσεις ελέγχου των αρμοδίων οργάνων, επιδεικνύαμε επιμέλεια στους προβλεπόμενους ελέγχους και εφαρμόζαμε τα αποτελέσματα αυτών, προβαίνοντας στις αναγκαίες διορθωτικές παρεμβάσεις.

Τα παραπάνω είναι μόνο μερικά από τα παραδείγματα που θα μπορούσε να απαριθμήσει κανείς. Υπάρχουν πολλά ακόμα, ίσως και σημαντικότερα.

Πιστεύω ότι έφτασε ο χρόνος να ξεκινήσουν οι πολίτες πρωτοβουλίες διαφάνειας, αξιοκρατίας και ευνομίας που να αναφέρονται στην λειτουργία του κράτους χρησιμοποιώντας τις άπειρες δυνατότητες που προσφέρουν τα νέα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το κράτος –μάλλον οι εκφραστές του- φάνηκε αδύναμο να το κάνει με επιτυχία και έφτασε εδώ που είναι σήμερα (το γιατί –και ποιός ευθύνεται γι’ αυτό- είναι θέμα μεγάλης συζήτησης για άλλη ανάρτηση). Ακολούθησε τις βολικές "ομοιόμορφες" διαδικασίες για όλα, με μόρια και με ισοπεδωτικά δήθεν αντικειμενικά κριτήρια που οδήγησαν να επιλέγονται οι γενικοί διευθυντές με βάση την συμμετοχή τους σε σεμινάρια και οι καθηγητές πανεπιστημίου με καταγραφή του αριθμού εργασιών.

Οι πολίτες έχουν συμφέρον να το κάνουν. Οι εκφραστές του κράτους μέχρι σήμερα δεν έδειξαν να έχουν το ίδιο συμφέρον. Αν οι πολίτες πάρουν τέτοιες πρωτοβουλίες θα βοηθήσουν –ενδεχομένως θα υποχρεώσουν- και το κράτος να ακολουθήσει και να αναμορφωθεί.

Αν αυτό γίνει, μπορεί η κρίση που περνάμε να οδηγήσει και σε κάτι σημαντικό. Να βελτιωθούν οι συνθήκες για τους πραγματικά ικανούς- είτε είναι σήμερα μέσα στο σύστημα και ασφυκτιούν είτε είναι αποκλεισμένοι από αυτό γιατί δεν τους επιτρέπεται να έχουν και αυτοί τις ευκαιρίες που δικαιούνται.

ΥΓ1. Ισως για ορισμένους τα παραπάνω δεν είναι σημαντικά. Ομως, αυτά αισθάνθηκα ότι ήθελα να γράψω. Δεν θα ήθελα να προσπαθήσω να κάνω κάτι "πολιτικά ορθό". Δεν με ενδιαφέρει.

ΥΓ2. Δεν αναφέρθηκα στα εσωκομματικά του ΠΑΣΟΚ στο πλαίσιο που γίνεται μέχρι σήμερα η συζήτηση. Θεωρώ όμως ότι τα παραπάνω μπορούν να είναι χρήσιμα στον προβληματισμό που αναπτύσσεται στην κοινωνία (και όχι μόνο στο ΠΑΣΟΚ) πέρα από χρονοδιαγράμματα, πρόσωπα και στρατηγικές.

Μερικές Σκέψεις

Καλή χρονιά σε όλους! (για να αρχίσω με τα εύκολα).

Μετά από μεγάλο διάστημα αποχής από την δημόσια διατύπωση απόψεων, αποφάσισα να μοιραστώ μερικές σκέψεις για αυτά που συνέβησαν, αυτά που συμβαίνουν και αυτά που έρχονται.

Χρειάστηκα αυτό το διάστημα για να μπορέσω να δώ τα πράγματα νηφάλια, μακριά από την χιονοστοιβάδα των εξελίξεων στην χώρα μας.

Ακόμα και τώρα, το σκέφτηκα πολύ πριν το κάνω. Αναρωτήθηκα αν πράγματι είχα να προσθέσω κάτι σε όλα όσα λέγονται και γράφονται. Αποφάσισα να το προσπαθήσω μετά από τα μηνύματα ευχών που πήρα αυτές τις μέρες από πολλούς που στήριξαν την προσπάθεια που έκανα στην βραχεία περίοδο της υπουργικής μου θητείας. Μηνύματα που δεν είχαν μόνο ευχές.

Οσοι είχαν εμπλοκή σε κυβερνητικές θέσεις δεν μπορούν να πουν απλά ότι αποχωρούν. Ιδιαίτερα όταν δεν έχουν κανένα προσωπικό όφελος από την εμπλοκή αυτή, ούτε προσβλέπουν σε κάτι τέτοιο. Αντίθετα, έχουν υποχρέωση σε όσους πίστεψαν στις ίδιες αρχές και αξίες με τις οποίες πολιτεύτηκαν και, δικαιολογημένα, περιμένουν από αυτούς να τοποθετούνται. Θα το κάνω, αρχίζοντας με κάποια στοιχεία που αφορούν την δική μου εμπλοκή στα κοινά. Θα συνεχίσω σε επόμενη ανάρτηση με κάποιες γενικότερες σκέψεις και προτάσεις.

Οσοι με ήξεραν -αλλά και όσοι με γνώρισαν από την υπουργική μου θητεία- γνωρίζουν ότι δεν έχω πρόβλημα να λέω με παρρησία την γνώμη μου, τόσο δημόσια όσο και κατ’ ιδίαν (προσέγγιση που δεν συνάδει με την πολιτική πρακτική). Σήμερα, αρκετοί από εκείνους που μου αμφισβήτησαν αυτό το δικαίωμα (με επίκληση των κανόνων "πολιτικής ορθότητας"), έχουν αναγνωρίσει αυτό το δικαίωμα αλλά και την σημασία της έκφρασης των κυβερνητικών στελεχών μέσω ιστοσελίδων (και όχι μόνο μέσω των παραδοσιακών μμε).

Πολλοί, αν και διαφωνούσαν με κάποιες από τις πολιτικές που ακολούθησα, έδειξαν ενδιαφέρον για τον «ανορθόδοξο» τρόπο άσκησης πολιτικής. Για να θυμίσω μερικές από τις εκφάνσεις αυτού του τρόπου

-υπουργός με μπλογκ και διατύπωση πολιτικών απόψεων μέσω αυτού,

-διαφάνεια από την πρώτη μέρα της θητείας του με ανάρτηση όλων των αποφάσεων του στο διαδίκτυο (και όχι μόνο αυτών με οικονομικό αποτέλεσμα όπως έγινε μετά από 7 μήνες διακυβέρνησης με την "Διαύγεια" που μάλιστα χρειάστηκε νόμο (!) για να εφαρμοστεί),

-ανοικτή πρόσκληση για την επιλογή συνεργατών, και επιλογή τους μέσω αυτής,

-εμπλοκή στο αμφισβητηθέν και υπονομευθέν από την αρχή opengov (για το οποίο ελπίζω να επανέλθω σε μελλοντική ανάρτηση),

-προσπάθεια για οριστική επίλυση μείζονων κοινωνικών προβλημάτων όπως τα επαγγελματικά δικαιώματα (προβλημάτων που κάνουν "τζιζ" για τους επαγγελματίες της πολιτικής γιατί τους φέρνουν σε αντίθεση με ισχυρές ομάδες και πρόσωπα),

-αμφισβήτηση του παραδοσιακού τρόπου "σχέσεων" και "συνεργασίας" των πολιτικών με τα μμε,

-πλήρες διαζύγιο με οποιαδήποτε μορφή "πολιτικής εξυπηρέτησης" (το λένε και ρουσφέτι στην καθομιλουμένη).

-Υπουργός χωρίς αστυνομικούς ασφαλείας, χωρίς διευθυντή πολιτικού γραφείου και χωρίς "έμπιστους" μετακλητούς υπαλλήλους προερχόμενους από προσωπικές γνωριμίες.

Τα παραπάνω αποτελούν γεγονότα και όχι αποτίμηση ενεργειών και πολιτικών. Η αποτίμηση είναι υποκειμενική και πάντα περιέχει θετικά και αρνητικά στοιχεία. Ούτε ο χρόνος ούτε το κλίμα προσφέρονται για καταγραφή των θετικών πλευρών μιας αποτίμησης. Απαριθμώ μερικά από τα αρνητικά.

-Δεν μπόρεσα να ολοκληρώσω την οριστική επίλυση του προβλήματος των επαγγελματικών δικαιωμάτων με την δημιουργία ενιαίων επαγγελματικών φορέων. Αυτό δεν οφείλεται στις συντεχνιακές αντιδράσεις, τις οποίες και αγνόησα. Οφείλεται στην δυσκολία του εγχειρήματος. Το ότι το πρόβλημα δεν είχε λυθεί επί 30 χρόνια δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία.

-Δεν κατάφερα να αλλάξω σημαντικά την κατάσταση στα πανεπιστήμια (κυρίως) και στα ΤΕΙ (δευτερευόντως). Και πάλι, αυτό δεν οφείλεται στις αντιδράσεις. Νομίζω ότι έπρεπε να προχωρήσουμε σε ριζικότερες αλλαγές και με ταχύτερο ρυθμό. Οι διεθνείς οργανισμοί υποστηρίζουν ότι οι μεταρυθμίσεις στα πανεπιστήμια απαιτούν 20 χρόνια. Εμείς δεν είχαμε στην διάθεσή μας παραπάνω από δύο. Δεν έπεισα όμως γι’ αυτό εκείνους που έπρεπε.

- Οι αλλαγές στην υποβολή και την αξιολόγηση των ερευνητικών προγραμμάτων δεν ήταν επαρκείς. Επρεπε να είχα προχωρήσει και σε αλλαγές του σχεδιασμού των ερευνητικών προτεραιοτήτων. Το ότι ήταν δύσκολο γιατί δεν υπήρχε καμιά υποδομή, και πάλι δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία.

-Δεν ολοκλήρωσα τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν στις εισαγωγικές εξετάσεις. Οι αλλαγές στις μετεγγραφές, όσο δύσκολες και αν ήταν πολιτικά και όσο καλές για τα ιδρύματα, δεν επαρκούν. Είναι βέβαια χρήσιμες για την διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά δεν λύνουν το πρόβλημα των νέων παιδιών με το άγχος που δημιουργούν και το κόστος που προκαλούν στις οικογένειές τους.

Γενικά, λόγω της πολιτικής παράδοσης στον χρόνο παραμονής στο υπουργείο παιδείας, αλλά και των έκτακτων συνθηκών της χώρας, ο σχεδιασμός μου έπρεπε να έχει ορίζοντα 1.5 έτους. Τα δύσκολα θέματα που άνοιξα χρειάζονταν περισσότερο χρόνο ή μεγαλύτερη αποφασιστικότητα (όχι μόνο δική μου).

Οπωσδήποτε το θέμα αυτό χρειάζεται περισσότερη συζήτηση - όχι μόνο για μια πληρέστερη καταγραφή, αλλά και προκειμένου να αναλυθούν οι λόγοι που εμπόδισαν την υλοποίηση των αναγκαίων πολιτικών.

Θα επανέλθω με κάποιες σκέψεις σε γενικότερα θέματα.

O Steve Jobs και οι νέοι

Εχουν γραφτεί πολλά στον διεθνή τύπο (και αναπαραχθεί στον Ελληνικό χωρίς τις περισσότερες φορές αναφορά στις πηγές). Από όσα διάβασα, την μεγαλύτερη εντύπωση μου έκανε η ομιλία του Steve Jobs στην τελετή αποφοίτησης του πανεπιστημίου του Stanford το 2005.

Η ομιλία αυτή αναδημοσιεύθηκε στον σημερινό Observer με σχολιασμό από τον συνεργάτη της εφημερίδας John Naughton

Την αντιγράφω παρακάτω γιατί νομίζω ότι είναι ένα πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα για τους νέους της σημερινής Ελλάδας. Για τους νέους που θέλουν ανοικτά πανεπιστήμια αλλά και για αυτούς που θέλουν καταλήψεις. Για όσους αισθάνονται σιγουριά για τις απόψεις τους αλλά και για όσους είναι διαρκώς ανήσυχοι.

I am honoured to be with you today at your commencement from one of the finest universities in the world. I never graduated from college. Truth be told, this is the closest I've ever gotten to a college graduation. Today I want to tell you three stories from my life. That's it. No big deal. Just three stories.

The first story is about connecting the dots.

I dropped out of Reed College [Portland, Oregon] after the first six months, but then stayed around as a drop-in for another 18 months or so before I really quit. So why did I drop out?

It started before I was born. My biological mother was a young, unwed college graduate student, and she decided to put me up for adoption. She felt very strongly that I should be adopted by college graduates, so everything was all set for me to be adopted at birth by a lawyer and his wife. Except that when I popped out they decided at the last minute that they really wanted a girl. So my parents, who were on a waiting list, got a call in the middle of the night asking: "We have an unexpected baby boy; do you want him?" They said: "Of course." My biological mother later found out that my mother had never graduated from college and that my father had never graduated from high school. She refused to sign the final adoption papers. She only relented a few months later when my parents promised that I would someday go to college.

** This is interesting because for many years Jobs was extremely reluctant to discuss his family background in public. He was asked about it in the famous Playboy interview in 1985, for example, and refused point-blank to go into it.**

And 17 years later I did go to college. But I naively chose a college that was almost as expensive as Stanford, and all of my working-class parents' savings were being spent on my college tuition. After six months I couldn't see the value in it. I had no idea what I wanted to do with my life and no idea how college was going to help me figure it out. And here I was spending all of the money my parents had saved their entire life. So I decided to drop out and trust that it would all work out OK. It was pretty scary at the time, but looking back it was one of the best decisions I ever made. The minute I dropped out I could stop taking the required classes that didn't interest me, and begin dropping in on the ones that looked interesting.

** One of the most interesting back stories of the modern computing and IT industry is how many of its pioneers were college dropouts. Bill Gates and Mark Zuckerberg, for example, both left Harvard in mid-term, and one of Gates's proudest boasts is that he was responsible for persuading Steve Ballmer (now Microsoft's CEO) to drop out of Stanford. The list continues with Larry Ellison, founder of Oracle and Michael Dell, founder of the computer firm that bears his name. And although Google's co-founders, Sergey Brin and Larry Page, did graduate, they both dropped out of their PhD programmes. This rather runs against the conventional narrative – that an expensive college education and a good degree are essential prerequisites for success. **

It wasn't all romantic. I didn't have a dorm room, so I slept on the floor in friends' rooms, I returned Coke bottles for the 5¢ deposits to buy food with, and I would walk the seven miles across town every Sunday night to get one good meal a week at the Hare Krishna temple. I loved it. And much of what I stumbled into by following my curiosity and intuition turned out to be priceless later on. Let me give you one example:

Reed College at that time offered perhaps the best calligraphy instruction in the country. Throughout the campus every poster, every label on every drawer, was beautifully hand calligraphed. Because I had dropped out and didn't have to take the normal classes, I decided to take a calligraphy class to learn how to do this. I learned about serif and sans serif typefaces, about varying the amount of space between different letter combinations, about what makes great typography great. It was beautiful, historical, artistically subtle in a way that science can't capture, and I found it fascinating.

None of this had even a hope of any practical application in my life. But 10 years later, when we were designing the first Macintosh computer, it all came back to me. And we designed it all into the Mac. It was the first computer with beautiful typography. If I had never dropped in on that single course in college, the Mac would have never had multiple typefaces or proportionally spaced fonts. And since Windows just copied the Mac, it's likely that no personal computer would have them. If I had never dropped out, I would have never dropped in on this calligraphy class, and personal computers might not have the wonderful typography that they do. Of course it was impossible to connect the dots looking forward when I was in college. But it was very, very clear looking backwards 10 years later.

** One of the things that everyone who knew Jobs says is that he was obsessed with "taste". He was always ranting against Microsoft because they "had no taste" and one of his great early insights was that computers would become consumer products and, as such, would have to be attractively designed and easy to use. **

Again, you can't connect the dots looking forward; you can only connect them looking backwards. So you have to trust that the dots will somehow connect in your future. You have to trust in something – your gut, destiny, life, karma, whatever. This approach has never let me down, and it has made all the difference in my life.

My second story is about love and loss.

I was lucky – I found what I loved to do early in life. Woz [Steve Wozniak] and I started Apple in my parents' garage when I was 20. We worked hard, and in 10 years Apple had grown from just the two of us in a garage into a $2bn company with over 4,000 employees. We had just released our finest creation – the Macintosh – a year earlier, and I had just turned 30. And then I got fired. How can you get fired from a company you started? Well, as Apple grew we hired someone who I thought was very talented to run the company with me and for the first year or so things went well. But then our visions of the future began to diverge and eventually we had a falling-out. When we did, our board of directors sided with him. So at 30 I was out. And very publicly out. What had been the focus of my entire adult life was gone, and it was devastating.

** Jobs hired John Sculley, who had been CEO of Pepsi, the drinks company, in the mistaken belief that having an experienced chief executive would free him to do what he really loved doing – which was creating great products. His pitch to Sculley to persuade him to leave Pepsi was: "John, do you really want to spend the rest of your life selling sugared water?" In the short term, appointing Sculley looked like the defining, catastrophic error of Jobs's life. But – with the 20/20 vision of hindsight – he came to see it differently. The idea that getting fired might be a good thing is a bracing idea for young graduates, even Stanford ones. **

I really didn't know what to do for a few months. I felt that I had let the previous generation of entrepreneurs down – that I had dropped the baton as it was being passed to me. I met with David Packard and Bob Noyce and tried to apologise for screwing up so badly. I was a very public failure, and I even thought about running away from the valley. But something slowly began to dawn on me – I still loved what I did. The turn of events at Apple had not changed that one bit. I had been rejected, but I was still in love. And so I decided to start over. I didn't see it then, but it turned out that getting fired from Apple was the best thing that could have ever happened to me. The heaviness of being successful was replaced by the lightness of being a beginner again, less sure about everything. It freed me to enter one of the most creative periods of my life.

During the next five years, I started a company named NeXT, another company named Pixar, and fell in love with an amazing woman who would become my wife. Pixar went on to create the world's first computer-animated feature film, Toy Story, and is now the most successful animation studio in the world. In a remarkable turn of events, Apple bought NeXT, I returned to Apple, and the technology we developed at NeXT is at the heart of Apple's current renaissance. And Laurene and I have a wonderful family together.

** Again, a rare insight into his personal life. In a moving tribute his friend Stephen Wolfram recalls seeing this side of Jobs for the first time. "One time I went to see him in NeXT's swank new offices in Redwood City," he recalls. "I particularly wanted to talk to him about Mathematica as a computer language. He always preferred user interfaces to languages, but he was trying to be helpful. The conversation was going on, but he said he couldn't go to dinner, and actually he was quite distracted, because he was going out on a date that evening – and he hadn't been on a date for a long time. He explained that he'd just met the woman he was seeing a few days earlier, and was very nervous about his date. The Steve Jobs, so confident as a businessman and technologist, had melted away, and he was asking me – hardly a noted known authority on such things – about his date. As it turned out, the date apparently worked out – and within 18 months the woman he met became his wife, and remained so until the end." **

I'm pretty sure none of this would have happened if I hadn't been fired from Apple. It was awful-tasting medicine, but I guess the patient needed it. Sometimes life hits you in the head with a brick. Don't lose faith. I'm convinced that the only thing that kept me going was that I loved what I did. You've got to find what you love. And that is as true for your work as it is for your lovers. Your work is going to fill a large part of your life, and the only way to be truly satisfied is to do what you believe is great work. And the only way to do great work is to love what you do. If you haven't found it yet, keep looking. Don't settle. As with all matters of the heart, you'll know when you find it. And, like any great relationship, it just gets better and better as the years roll on. So keep looking until you find it. Don't settle.

My third story is about death.

When I was 17, I read a quote that went something like: "If you live each day as if it was your last, some day you'll most certainly be right." It made an impression on me, and since then, for the past 33 years, I have looked in the mirror every morning and asked myself: "If today were the last day of my life, would I want to do what I am about to do today?" And whenever the answer has been "no" for too many days in a row, I know I need to change something.

Remembering that I'll be dead soon is the most important tool I've ever encountered to help me make the big choices in life. Because almost everything – all external expectations, all pride, all fear of embarrassment or failure – these things just fall away in the face of death, leaving only what is truly important. Remembering that you are going to die is the best way I know to avoid the trap of thinking you have something to lose. You are already naked. There is no reason not to follow your heart.

About a year ago I was diagnosed with cancer. I had a scan at 7.30 in the morning and it clearly showed a tumour on my pancreas. I didn't even know what a pancreas was. The doctors told me this was almost certainly a type of cancer that is incurable and that I should expect to live no longer than three to six months. My doctor advised me to go home and get my affairs in order, which is doctor's code for "prepare to die". It means to try to tell your kids everything you thought you'd have the next 10 years to tell them in just a few months. It means to make sure everything is buttoned up so that it will be as easy as possible for your family. It means to say your goodbyes.

I lived with that diagnosis all day. Later that evening I had a biopsy, where they stuck an endoscope down my throat, through my stomach and into my intestines, put a needle into my pancreas and got a few cells from the tumour. I was sedated, but my wife, who was there, told me that when they viewed the cells under a microscope the doctors started crying because it turned out to be a very rare form of pancreatic cancer that is curable with surgery. I had the surgery and I'm fine now.

This was the closest I've been to facing death, and I hope it's the closest I get for a few more decades. Having lived through it, I can now say this to you with a bit more certainty than when death was a useful, but purely intellectual, concept:

No one wants to die. Even people who want to go to heaven don't want to die to get there. And yet death is the destination we all share. No one has ever escaped it. And that is as it should be, because death is very likely the single best invention of life. It is life's change agent. It clears out the old to make way for the new. Right now the new is you, but some day not too long from now, you will gradually become the old and be cleared away. Sorry to be so dramatic, but it is quite true.

** This breaks the first rule of contemporary American culture – never talk about death. Work out, lose weight, don't smoke, eat carefully. It's a wonderful, liberating break from that infantile, stultifying convention. One wonders if it made his audience shift nervously in their seats. **

Your time is limited, so don't waste it living someone else's life. Don't be trapped by dogma – which is living with the results of other people's thinking. Don't let the noise of others' opinions drown out your own inner voice. And, most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.

** Jobs never allowed the opinions of others to drown out his own "inner voice". One of my favourite stories about him is about the moment when the Apple design team presented him with the first version of the iPod. He looked at it for a while, turned it over and over, weighed it in his hand and then said: "It's too big." The engineers protested that it was a miracle of state-of-the-art miniaturisation – 1,000 songs packed into that tiny space. Jobs walked over to the fish tank in the corner of his office and dropped the prototype into the water. He then pointed to the bubbles that floated from it to the surface and said: "That means there's still some space in it. It's too big." End of conversation. **

When I was young, there was an amazing publication called the Whole Earth Catalog, which was one of the bibles of my generation. It was created by a fellow named Stewart Brand not far from here in Menlo Park, and he brought it to life with his poetic touch. This was in the late 1960s, before personal computers and desktop publishing, so it was all made with typewriters, scissors and Polaroid cameras. It was sort of like Google in paperback form, 35 years before Google came along: it was idealistic, and overflowing with neat tools and great notions.

Stewart and his team put out several issues of the Whole Earth Catalog, and then, when it had run its course, they put out a final issue. It was the mid-1970s, and I was your age. On the back cover of their final issue was a photograph of an early morning country road, the kind you might find yourself hitchhiking on if you were so adventurous. Beneath it were the words "Stay hungry. Stay foolish". It was their farewell message as they signed off. Stay hungry. Stay foolish. And I have always wished that for myself. And now, as you graduate to begin anew, I wish that for you. Stay hungry. Stay foolish.

Thank you all very much.

Τα Επαγγελματικά Δικαιώματα και το ΣτΕ

Από τα σχόλια στο μπλογκ, πληροφορήθηκα την απόφαση του ΣτΕ σε σχέση με τα ΠΔ που αφορούν επαγγελματικά δικαιώματα αποφοίτων ΤΕΙ.

Δεν έχω διαβάσει την πλήρη απόφαση για να μπορέσω να τοποθετηθώ αναλυτικά. Αισθάνομαι όμως την ανάγκη να κάνω μια κατ' αρχήν τοποθέτηση με βάση όσα διάβασα, δεδομένου ότι είχα την ευθύνη του χειρισμού αυτού του θέματος.

Κατ' αρχήν, να θυμίσω τα δεδομένα: Επί 30 σχεδόν χρόνια δεν είχαν χορηγηθεί επαγγελματικά δικαιώματα σε αποφοίτους ιδρυμάτων που η ίδια η πολιτεία είχε ιδρύσει. Δεν θα υπεισέλθω στους λόγους γιατί είναι γνωστοί και αναφέρονται κυρίως στην προχειρότητα με την οποία ιδρύονταν τμήματα και ιδρύματα χωρίς να έχουν ληφθεί υπ' όψη οι συνέπειες των αποφάσεων αυτών και οι προεκτάσεις τους. Οι πολιτικοί απέφευγαν να ασχοληθούν με την ουσία του προβλήματος γιατί η αντιμετώπισή του προκαλούσε τεράστιες αντιδράσεις σε αντικρουόμενα συμφέροντα ισχυρών συντεχνιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις έγιναν κάποιες προσπάθειες αλλά σταμάτησαν είτε στα συναρμόδια υπουργεία είτε στο ΣτΕ. Η τελευταία προσπάθεια έγινε επί υπουργίας Ταλιαδούρου. Απλά τα σχέδια αυτά πήγαν μέχρι τα γραφεία των συναρμοδίων υπουργείων και έμειναν εκεί επί μήνες.

Κατά την διάρκεια της θητείας μου, έκανα κάθε δυνατή προσπάθεια για να δοθεί οριστική λύση στο πρόβλημα. Και η λύση αυτή δεν μπορεί να είναι άλλη από την πιστοποίηση των επαγγελματικών προσόντων από τους αρμόδιους επιμελητηριακούς φορείς. Αυτή είναι η διεθνής πρακτική και σωστά γίνεται έτσι. Δεν μπορεί ενας Υφυπουργός ή ένας ΓΓ να αποφασίζει μηχανιστικά ότι οι πτυχιούχοι όλων των τμημάτων ενός γνωστικού αντικειμένου, ανεξάρτητα από τα προσόντα τους, τις ικανότητές τους και την απόδοσή τους, θα μπορούν να κάνουν συγκεκριμένες και αυστηρά προσδιορισμένες με νόμο (!) δραστηριότητες που δεν μπορούν να μεταβληθούν σε όλη τους την ζωή (!) ανεξάρτητα από τα προσόντα και τις επιπλέον γνώσεις που εν τω μεταξύ απέκτησαν. Ετσι, είχαμε φτάσει στις φαιδρότητες κάποιος να μπορεί να κτίσει ενα όροφο και κάποιος άλλος δύο ανάλογα με τον τίτλο που είχε αποκτήσει!

Για πρώτη φορά, έγιναν επιτροπές με συμμετοχή πρυτάνεων και προέδρων ΤΕΙ, αλλά και εκπροσώπων των φορέων και των συναρμοδίων υπουργείων που συζήτησαν την ουσία του προβλήματος. Ολα τα σχέδια ΠΔ δημοσιοποιήθηκαν πριν από την οριστικοποίησή τους και δόθηκε η δυνατότητα σχολιασμού σε κάθε ενδιαφερόμενο. Η δημόσια διαβούλευση έγινε σε δύο φάσεις, πριν και μετά την συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας. Οι σχετικές αναρτήσεις είχαν περισσότερες από 50000 επισκέψεις με 1700 περίπου σχόλια. Για πρώτη φορά επίσης, τα σχέδια αυτά συζητήθηκαν σε κοινή συνεδρίαση των τομέων πανεπιστημικής και τεχνολογικής εκπαίδευσης του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας.

Αμέσως μετά την υπογραφή τους και την υποβολή τους στο ΣτΕ, ξεκίνησε η διαβούλευση για τον δυσκολότερο επιμελητηριακό φορέα, αυτόν των μηχανικών. Η σελίδα της διαβούλευσης έχει περισσότερες από 21000 επισκέψεις, ενώ διατυπώθηκαν 300 περίπου σχόλια. Με βάση αυτά, διαμορφώθηκε ένα τελικό σχέδιο για την διεύρυνση του Τεχνικού Επιμελητηρίου, το οποίο πρέπει να πάρει την μορφή νομοσχεδίου. Ο ανασχηματισμός που μεσολάβησε καθυστέρησε την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας.

Η βασική επομένως αιτίαση της αρνητικής γνωμοδότησης του ΣτΕ βασίζεται στην έλλειψη αυτού του διευρυμένου φορέα. (Οι υπόλοιπες αιτιάσεις είναι δευτερεύουσες και εύκολα αντιμετωπίσιμες. Θα τις σχολιάσω όμως όταν πάρω τα χέρια μου την γνωμοδότηση). Εξήγησα τους λόγους της καθυστέρησης ίδρυσης του διευρυμένου αυτού φορέα. Πίστευα όμως ότι μέχρι να ιδρυθεί ο φορέας αυτός θα έπρεπε οι απόφοιτοι των ΤΕΙ να έχουν τουλάχιστον κάποιες θεσμοθετημένες επαγγελματικές δυνατότητες (τις οποίες θα μπορούσαν να βελτιώσουν μετα την ίδρυση των ενιαίων επιμελητηριακών φορέων). Για τον λόγο αυτό και προχώρησα τα ΠΔ που έτσι κι' αλλιώς απαιτούνται διαδικαστικά.

Κατά την διάρκεια της υπουργικής μου θητείας, έκανα ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατό για την ουσιαστική επίλυση αυτού του μεγάλου κοινωνικού προβλήματος. Θα εξακολουθήσω να κάνω ό,τι μπορώ, ανεξάρτητα από επίσημη ιδιότητα, για να κλείσει η μεγάλη και απαράδεκτη αυτή εκκρεμότητα.

Συνέντευξη στον Αθήνα 984 (31/8/11)

(Νόνη Καραγιάννη)

Δ: Ο κ. Γιάννης Πανάρετος, πρώην Υφυπουργός Παιδείας και Καθηγητής Στατιστικής και Πιθανοτήτων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Αθήνας, αλλά και πολιτικός υπεύθυνος της ανοιχτής διακυβέρνησης και διαβούλευσης της Κυβέρνησης είναι στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής μας γραμμής. Καλό μεσημέρι κύριε Καθηγητά.

ΙΠ: Γεια σας, τι κάνετε;

Δ: Είμαστε καλά. Νομίζω ότι είστε ο αρμοδιότερος για να απαντήσετε για όλον αυτόν τον θόρυβο, τον απόηχο της ανακοίνωσης των βάσεων και αν δεν κάνω λάθος, το όνομά σας αναφερόταν και στο χθεσινό άρθρο της εφημερίδας Τα Νέα. Η αιχμή, όπως έλεγα, είναι η εισαγωγή των υποψηφίων με πάρα πολύ χαμηλή βαθμολογία σε σχολές πρωτοκλασάτες όπου ο μέσος όρος είναι δεκαεννιά, δεκαεπτά. Τι έγινε; Γιατί αυτή η στρέβλωση κύριε Καθηγητά;

ΙΠ: Ας δούμε ποια είναι τα διλήμματα.

Δ: Νομίζω ότι το μεγαλύτερο δίλημμα είναι η ποιότητα των επιστημόνων.

ΙΠ: Το μεγαλύτερο δίλημμα είναι η ποιότητα των επιστημόνων, αλλά η ποιότητα των επιστημόνων κρίνεται μετά από κάποια χρόνια στο πανεπιστήμιο. Τα διλήμματα που υπήρχαν και που αντιμετωπίστηκαν ήταν τα εξής. Το πρώτο και το σημαντικότερο είναι: Θέλει κανείς να έχει 80 εισακτέους σε ένα τμήμα και 150 με μετεγγραφή; Θέλει δηλαδή να έχει 80 που εισάγονται με βαθμολογία πάνω από 17 ή πάνω από 18 και 150 που εισάγονται με βαθμολογίες από 5 μέχρι 15 ή προτιμά να έχει έναν ή δύο που μπορεί να τύχει να εισαχθούν με χαμηλές βαθμολογίες, χωρίς να επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία;

Δ: Δηλαδή κύριε Καθηγητά το δίλημμα που είχαμε να αντιμετωπίσουμε είναι αν θα μέναμε στο παλιό σύστημα των μετεγγραφών ή θα ακολουθούσαμε ένα σύστημα το οποίο οδήγησε στις στρεβλώσεις αυτές που περιγράψαμε;

ΙΠ: Θα σας απαντήσω σε αυτό, αλλά θέλω να σας πω και το δεύτερο δίλημμα. Το δεύτερο δίλημμα που είναι πολύ πιο ουσιαστικό είναι: Θέλουμε να έχουμε ειδική, διακριτική μεταχείριση σε ορισμένες κατηγορίες πολιτών όπως είναι οι πολύτεκνες οικογένειες και οι τρίτεκνες ή θέλουμε να έχουμε ένα αυστηρά αξιοκρατικό σύστημα σύμφωνα με το οποίο ο καθένας, ανάλογα με τις ικανότητες του και τις δυνάμεις του, πετυχαίνει σε ένα τμήμα ή όχι; Να ξεκινήσω με την απάντηση στο δεύτερο ότι διαχρονικά η Βουλή και οι Βουλευτές και η κοινωνία ...

Δ: Η κοινωνία και η πολιτεία στο σύνολό της.

ΙΠ: Ναι, έχει επιλέξει την διακριτική μεταχείριση. Και μάλιστα όχι μόνο την έχει επιλέξει, αλλά διαρκώς προσέθετε και νέα στοιχεία διακριτικών μεταχειρίσεων σε σχέση είτε με ασθένειες, είτε με κατηγορίες οικογενειών, είτε με οικονομικά κριτήρια κτλ. Για να δούμε τι έγινε τώρα ...

Δ: Ακριβώς, αυτό το σύστημα το οποίο ανέτρεψε την προηγούμενη κατάσταση.

ΙΠ: Ωραία. Θέλω να σας θέσω και μία παράμετρο η οποία δεν έχει συζητηθεί καθόλου. Όταν κάνεις μία αλλαγή, ιδιαίτερα στις πανελλήνιες εξετάσεις, θα πρέπει να προσέξεις ώστε αυτή η αλλαγή να μην προσβληθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας και ανατραπεί πλήρως.

Δ: Εννοείτε δηλαδή το να ετοιμαστεί νομοπαρασκευαστικά το συνολικό σχέδιο ώστε το ζήτημα των μετεγγραφών να μην αναιρείτο ...

ΙΠ: Η αλλαγή.

Δ: Η αλλαγή αυτή να μην ακυρωνόταν από το Συμβούλιο της Επικρατείας.

ΙΠ: Ακριβώς. Αυτό που προσπαθήσαμε να κάνουμε είναι να επιτρέψουμε σε ένα αριθμό πολιτών που ανήκουν σε κατηγορίες που είχαν ειδική μεταχείριση, αντίστοιχο με τα περασμένα χρόνια, να εισαχθεί στα πανεπιστήμια. Και με ποιο τρόπο αφού οι μετεγγραφές δημιουργούσαν προβλήματα; Μέσω μιας αξιοκρατικής και διαφανούς διαδικασίας σύμφωνα με την οποία η εισαγωγή θα γινόταν με βάση την απόδοση των υποψηφίων και όχι με βάση το εάν πέτυχαν σε κάποιο τμήμα της περιφέρειας και μετά έπαιρναν μετεγγραφή.

Δ: Κύριε Πανάρετε είναι αξιοκρατικό να μπαίνω εγώ με βαθμό 2,5 στη Φιλοσοφική, στο Φιλολογικό τμήμα και εσείς να έχετε γράψει δεκαεννιά και να είμαστε ίδιας τάξης φοιτητές;

ΙΠ: Αυτής της μορφής η μη αξιοκρατία οφείλεται στην ειδική μεταχείριση. Η άλλης μορφής μη αξιοκρατία που είχαμε μέχρι σήμερα οδηγούσε σε μια κατάσταση όπου κανείς δεν ήξερε τον αριθμό των φοιτητών που θα έπαιρνε μετεγγραφή και όπου οι φοιτητές στις σχολές υψηλής ζήτησης, οι οποίοι έμπαιναν με το σπαθί τους, έφταναν να σπουδάζουν σε ένα τμήμα όπου η πλειοψηφία των συναδέλφων τους είχε χαμηλότερες βαθμολογίες, βαθμολογίες κατάλληλες μόνο για να μπουν σε τμήματα με χαμηλότερες βαθμολογίες. Αυτή η μορφή μη αξιοκρατίας ήταν πολύ χειρότερη σας διαβεβαιώνω.

Δ: Αυτό τώρα συμβαίνει όμως στα λεγόμενα πρωτοκλασάτα τμήματα και σχολές.

ΙΠ: Συνέβαινε και στο παρελθόν κυρία Καραγιάννη, αλλά κανείς δεν το πρόσεχε διότι δεν είχε, αν θέλετε, αναδειχθεί από αυτούς οι οποίοι το ανέδειξαν σήμερα.

Δ: Μήπως είναι τεράστια η απόκλιση αυτή τη στιγμή;

ΙΠ: Πρέπει να σας πω το εξής: Εδώ και δεκαπέντε χρόνια υπάρχει ειδική μεταχείριση παρόμοιας μορφής με τους μουσουλμάνους της Θράκης. Και αν έχετε δει ποτέ τις βαθμολογίες των φοιτητών αυτών ή των υποψηφίων αυτών, οι οποίοι μπαίνουν στην Ιατρική ή στα Πολυτεχνεία, θα δείτε ότι οι διαφορές είναι αντίστοιχες. Όμως, θέλω να κάνω δύο παρατηρήσεις ακόμη που είναι σημαντικές. Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι αυτές οι περιπτώσεις που είναι ακραίες και δημιουργούν εντυπώσεις δεν υπερβαίνουν κατά την γνώμη μου τις 15-20 συνολικά. Ε, αυτό το πράγμα δεν πρόκειται να μεταβάλει την εκπαιδευτική διαδικασία αφ’ ενός και αφ’ ετέρου το Κράτος, η Πολιτεία έχει την ευχέρεια από του χρόνου αν θέλει, να την διορθώσει.

Δ: Με ποιο τρόπο κύριε Καθηγητά; Δηλαδή να αποφύγουμε τις στρεβλώσεις είναι το ζητούμενο, έτσι δεν είναι;

ΙΠ: Ακριβώς. Απλώς, αυτό που θα συμβεί θα είναι εις βάρος αυτών που έχουν σήμερα ειδική μεταχείριση. Οι τρόποι με τους οποίους μπορούν να διορθωθούν οι λίγες ακραίες περιπτώσεις που παρατηρήθηκαν φέτος είναι δύο. Μπορεί να υπάρχουν και άλλοι, εγώ θα σας πω δύο. Ο ένας τρόπος είναι να μειωθεί ο αριθμός των εισακτέων των ειδικών κατηγοριών που φέτος σας είπα γιατί δεν μπορούσε να μειωθεί. Να σας δώσω ένα παράδειγμα. Νομίζω στο τμήμα Φιλολογίας όπου μπήκε κάποιος με πολύ χαμηλή βαθμολογία ...

Δ: 2,5

ΙΠ: ... 2,5. Οι υποψήφιοι οι οποίοι εισήχθησαν με την ευεργετική διάταξη για τους πολύτεκνους ήταν επτά. Οι έξι έχουν υψηλές βαθμολογίες, ο ένας ο έβδομος έχει το 2,5. Αν οι θέσεις ήταν έξι, αυτός δεν θα είχε εισαχθεί. Αυτός είναι ο ένας τρόπος πιθανής διόρθωσης και ο άλλος τρόπος είναι ...

Δ: Άρα δηλαδή να καθοριστεί τέτοιος αριθμός εισακτέων, ο οποίος να μικρότερος;

ΙΠ: Ακριβώς.

Δ: Μείωση δηλαδή, να υπάρξει κάποια μείωση.

ΙΠ: Ναι, αυτό όμως θα προκαλέσει όπως καταλαβαίνετε τις αντιδράσεις αυτών οι οποίοι εξυπηρετούνται, γι’ αυτό πιστεύω ότι πρέπει να παίρνουμε υπ’ όψη μας όλες τις πλευρές.

Δ: Και θα έχει και πολιτικό κόστος.

ΙΠ: Κοιτάξτε, τώρα μιλάτε σε κάποιον ο οποίος δεν νομίζω ότι μέτρησε ποτέ το πολιτικό κόστος.

Δ: Ακριβώς γι’ αυτό το λέω με τόση άνεση.

ΙΠ: Και η ευκολία, αν θέλετε, της αποφυγής του πολιτικού κόστους θα ήταν να μην κάναμε τίποτα, να είχαμε πάλι τις μετεγγραφές. Η ευκολία της αποφυγής του πολιτικού κόστους θα ήταν να μην κάναμε την ηλεκτρονική υποβολή του μηχανογραφικού.

Δ: Αυτό είναι ένα μεγάλο μεγάλο κομμάτι κύριε Καθηγητά, το οποίο και αυτό έχει δημιουργήσει κάποια προβλήματα.

ΙΠ: Να σας πω. Όλοι μου έλεγαν να το αφήσουμε για του χρόνου, κι’ έλεγα εγώ του χρόνου ποιος ζει και ποιος πεθαίνει, αν κάποια στιγμή δεν κάνεις μία ριζική αλλαγή, η οποία μπορεί να έχει κάποιες αδυναμίες, αλλοίμονο αν όλες οι αλλαγές με την πρώτη μπορούν να είναι τέτοιες που να είναι τέλειες, χρειάζεται να προχωρά κανείς σε αλλαγές. Σας είπα τον έναν τρόπο όμως ...

Δ: Να πούμε και τον δεύτερο.

ΙΠ: Ο δεύτερος τρόπος είναι να υπάρξει ένα κατώφλι διαφοράς αυτών που μπαίνουν με τις ειδικές κατηγορίες σε σχέση με αυτούς που μπαίνουν με την ειδική σειρά.

Δ: Ένα πλαφόν δηλαδή.

ΙΠ: Όχι πλαφόν. Να πούμε δηλαδή ότι δεν μπορεί να εισαχθεί κάποιος από ειδικές κατηγορίες αν η βαθμολογία του είναι ...

Δ: Είναι μικρότερη του 10.

ΙΠ: Μην βάζετε το 10 ...

Δ: Γιατί είναι φορτισμένο.

ΙΠ: Όχι είναι φορτισμένο, είναι λάθος, μιλάμε για βάση εκεί που δεν υπάρχει τίποτα, δεν έχουμε μία σταθερή διαδικασία αξιολόγησης. Αλλά μπορούμε να πούμε ότι δεν μπορεί να μπει κάποιος ο οποίος έχει πάρει βαθμολογία χαμηλότερη, ας πούμε, από το 80% της βαθμολογίας του τελευταίου εισαχθέντος με την γενική σειρά. Να πούμε δηλαδή ότι, αν ο τελευταίος εισαχθείς της γενικής σειράς μπαίνει με 16, δεν μπορεί να μπει κάποιος με λιγότερο από 14. Αυτές είναι οι πλευρές, αλλά επειδή τα θέματα των πανελληνίων εξετάσεων ...

Δ: Αυτό δεν μπορούσε να γίνει από φέτος;

ΙΠ: Όχι τώρα και σας είπα γιατί δεν μπορούσε να γίνει φέτος. Γιατί έπρεπε να αποφύγουμε με κάθε τρόπο το ενδεχόμενο να υπάρξουν προσφυγές, οι οποίες κατά κάποιο τρόπο θα ακύρωναν την όλη διαδικασία. Ο αριθμητικός περιορισμός ενείχε αυτόν τον κίνδυνο. Αυτό όμως που θέλω επίσης να σας τονίσω σε σχέση με αυτή την μεγάλη συζήτηση με τις βάσεις κ.τ.λ., είναι ότι αυτά τα πράγματα εάν κανείς λίγο σκεφτεί δεν έχουν καμία έννοια. Η συζήτηση για τις βάσεις, αν έπεσαν οι βάσεις, βουτιές οι βάσεις, μακροβούτια οι βάσεις, χαμός, σφαγή κτλ δεν έχουν καμμία έννοια. Αυτό που έχουμε είναι ένα σύστημα εξετάσεων που ιδιαίτερα μετά την δυνατότητα για ενδοσχολικό απολυτήριο έχει ως αποκλειστικό σκοπό να κατατάξει τους υποψηφίους και να τους επιτρέψει να εισαχθούν στην σχολή που επιθυμούν ανάλογα με την απόδοσή τους. Αυτό λοιπόν που χρειάζεται να έχει κανείς είναι μία μεγάλη διακύμανση της βαθμολογίας που να καλύπτει όλο το φάσμα της βαθμολογίας. Ίσως είναι σοφότεροι οι Αμερικανοί, οι οποίοι έχουν ένα τεστ το SAT test όπου η βαθμολογία είναι από 300 μέχρι 800. Εμείς έχουμε συνδέσει την βαθμολογία των πανελληνίων εξετάσεων με την κλίμακα 0 έως 20, η οποία κλίμακα 0 έως 20 στο μυαλό μας ως μαθητών, ως φοιτητών, ως καθηγητών, ως πολιτών είναι ότι από το 0 έως το 10 είσαι κάτω από την βάση, από το 10 έως το 20 είσαι πάνω από την βάση δεν πάει να είναι τα θέματα για το Harvard ή για το τελευταίο πανεπιστήμιο του κόσμου στο Ισλαμαμπάντ. Δέκα, είκοσι. Το ποια είναι τα θέματα, πώς μπορείς καλύτερα να αξιολογήσεις του υποψηφίους δεν το παίρνουμε υπ’ όψη μας.

Δ: Να ρωτήσω και κάτι άλλο. Είπαμε τους τρόπους με τους οποίους αυτό το σύστημα μπορεί να διορθωθεί. Δύο τρόποι για να διορθωθεί αυτό το σύστημα που δημιούργησε κάποιες στρεβλώσεις. Μου είπατε δέκα όλοι κι όλοι στον αριθμό των εισακτέων είναι με πολύ χαμηλές βαθμολογίες, τα ακραία παραδείγματα

ΙΠ: Όχι, σας είπα ότι νομίζω πως παραπάνω από είκοσι παιδιά δεν πρέπει να είναι.

Δ: Υπάρχει και ένα ζήτημα ...

ΙΠ: Μου επιτρέπετε και μία παρατήρηση ακόμα πριν μου κάνετε την επόμενη ερώτησή σας;

Δ: Βεβαίως.

ΙΠ: Σε όλη αυτή την συζήτηση ρωτήθηκε κάποιος πανεπιστημιακός, κάποιος Πρύτανης, κάποιος Πρόεδρος τμήματος να δούμε τι προτιμούσαν; Να έχουν έναν διπλάσιο ή τριπλάσιο αριθμό φοιτητών με μετεγγραφή με τελείως διαφορετική απόδοση στις πανελλήνιες εξετάσεις από αυτούς που εισάγονται με την γενική σειρά ή να έχουν δύο ή τρεις που να μπήκαν με χαμηλή βαθμολογία;

Δ: Τι θα απαντούσαν; Θα απαντούσαν το δεύτερο;

ΙΠ: Έχουν ήδη απαντήσει ότι προτιμούν το δεύτερο. Υπάρχει και ένα άλλο θέμα. Οι Πρυτάνεις και τα πανεπιστήμια δεν ήξεραν ποτέ πόσους πρωτοετείς θα έχουν. Δηλαδή, είχε ανακοινωθεί για παράδειγμα ο αριθμός εισακτέων, όπως σας είπα, 80 και τελικά μπορεί να είχαν 150 πρωτοετείς, 200 πρωτοετείς, 300, δεν ήξεραν. Θυμάμαι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα να σας πω. Στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο, την παλιά ΑΣΟΕΕ σε μια χρονιά που είχαν έρθει πολλοί φοιτητές, θυμάμαι τις πρώτες μέρες ο Πρύτανης χρειάστηκε να προσθέσει θρανία, να τα καρφώσει στο μπροστινό μέρος της αίθουσας που ήταν η μεγαλύτερη αίθουσα που είχε, γιατί δεν είχε θέσεις για τους φοιτητές. Και έβαλε θρανία που έφταναν ακριβώς μέχρι την έδρα, δεν μπορούσε να πάει παραπέρα.

Δ: Μάλιστα. Ακραίο, αλλά πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα. Να σας ρωτήσω και κάτι άλλο; Υπάρχει και μία συζήτηση για την αφηρημάδα κάποιων παιδιών να πατήσουν το περιβόητο κουμπί για το μηχανογραφικό τους, που τελικά είχε ως αποτέλεσμα υποψήφιοι οι οποίοι έγραψαν πάρα πολύ καλά, 19 ή 18 ακούω σε ορισμένες περιπτώσεις, να μην μπορούν να εισαχθούν λόγω αυτού του ηλεκτρονικού προβλήματος. Τι θα γίνει με αυτές τις περιπτώσεις των παιδιών που από αφηρημάδα, από άγχος δεν κατάφεραν να λειτουργήσουν σωστά τον ηλεκτρονικό αυτό τρόπο υποβολής του μηχανογραφικού τους, με αποτέλεσμα να έχουν μείνει εκτός σχολών αν και έχουν γράψει καλά;

ΙΠ: Να ξεκινήσω λίγο ανάποδα. Δεν είναι ενδιαφέρον ότι τα παιδιά που όπως είπατε προηγουμένως πέρασαν με 2 συμπλήρωσαν το μηχανογραφικό καλά και τα παιδιά ή ορισμένα όπως λέγετε, δεν έχω εικόνα αυτή την στιγμή ...

Δ: Λέγεται ότι είναι περίπου δέκα υποψήφιοι, οι οποίοι έχουν υψηλές βαθμολογίες.

ΙΠ: Δεν μου απαντήσατε όμως στο ερώτημα το δικό μου.

Δ: Θέλετε να απαντήσω εγώ;

ΙΠ: Γιατί όχι; Νομίζω ότι είμαστε ισότιμοι συνομιλητές.

Δ: Κύριε Καθηγητά απλώς εγώ πιστεύω ότι τα παιδιά πάνω στο άγχος τους, εντάξει πρέπει να τα δικαιολογούμε. Πρέπει να έχουμε μπροστά τους και κάποιες εναλλακτικές, μία εναλλακτική μεθοδολογία. Να μην είμαστε τόσο απόλυτοι.

ΙΠ: Είχαν και τώρα εναλλακτική. Μπορούσαν να υποβάλουν το μηχανογραφικό τους στα σχολεία ...

Δ: Τουλάχιστον να υπήρχαν δυο τρεις τρόποι.

ΙΠ: Ακούστε με αν θέλετε. Υπήρχαν περιπτώσεις πέρυσι συγκεκριμένα, μην πω και πιο παλιά, που είχαν έρθει στο γραφείο μου παιδιά με τις μητέρες τους που έκλαιγαν και έλεγαν ξέρετε έκανα λάθος και δεν έβαλα αυτό το τμήμα που ήθελα να μπω και έβαλα εκείνο το τμήμα. Αυτές οι περιπτώσεις πάντοτε μπορεί να συμβαίνουν και δεν ξέρω πόσο εύκολο και πόσο εφικτό είναι να αγνοεί κανείς τους γενικούς κανόνες για να αντιμετωπίσει περιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί. Με το ίδιο επιχείρημα, ξέρετε, θα μπορούσε να πει κανείς «κι εγώ έκανα λάθος και έβαλα το τμήμα τάδε πριν από ...»

Δ: Άρα εκτιμάτε ότι δεν θα πρέπει να βοηθηθούν, δηλαδή να εισαχθούν τελικά.

ΙΠ: Βλέπω αυτή την δυσκολία και πρέπει να σας πω και το εξής μια και μιλήσατε για το ότι ήταν η πρώτη χρονιά κτλ. Φέτος τα παιδιά μπορούσαν να πάνε στο σχολείο τους και να καταθέσουν το μηχανογραφικό, είχαν αυτή την ευχέρεια. Δεν ήταν δηλαδή μία νέα διαδικασία που ήρθε ξαφνικά, μία νέα μέθοδος, η οποία προβλημάτισε. Και δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι από τους 120.000 ανθρώπους που συμπλήρωσαν το μηχανογραφικό υπάρχει ένας μικρός αριθμός όπως είπατε, δεν ξέρω πόσοι, που είχαν αυτό το πρόβλημα.

Δ: Να πάμε λίγο στα γενικότερα θέματα της Παιδείας; Ακούω από συναδέλφους σας πανεπιστημιακούς, οι οποίοι εξ αρχής είχαν ταχθεί υπέρ αυτού του νομοσχεδίου, νόμου τελικά, το οποίο κατέθεσε το Υπουργείο Παιδείας και ψηφίστηκε, ακούω να λένε τις τελευταίες μέρες ότι η τελική μορφή του νόμου και με στόχο να επιδιωχθεί η συναίνεση, έχει αποδυναμώσει ορισμένα χαρακτηριστικά του και μάλλον είναι περισσότερο συντηρητικός από ότι ήταν οι αρχικές προθέσεις του συντάκτη του. Συμφωνείτε με αυτό;

ΙΠ: Ναι.

Δ: Σε ποια σημεία εκτιμάτε ότι ήταν η συντηρητικοποίηση αυτού του νόμου;

ΙΠ: Το ενδιαφέρον είναι γενικότερα πολιτικό νομίζω, δεν έχει να κάνει μόνο με το νόμο αυτό του Υπουργείου Παιδείας. Όταν η συντηρητική παράταξη βάζει ως όρο να συμβεί κάτι το οποίο σε ελάχιστες πια χώρες του κόσμου συμβαίνει, δηλαδή να εκλέγεται ο Πρύτανης με καθολική ψηφοφορία, αυτό είναι ένδειξη μιας στρεβλής συναίνεσης. Διότι εάν η κυβέρνηση δεν δεχόταν αυτόν τον όρο, θα εδημιουργείτο ένα πολιτικό θέμα με την έννοια «μα καλά τώρα τι σας ζήτησα, σας ζήτησα κάτι που το ζητούν όλοι οι πανεπιστημιακοί και το ζητούν και όλοι οι φοιτητές». Με την ίδια βέβαια λογική θα μπορούσε να είχε υποχωρήσει η κυβέρνηση και στο να συμμετέχουν και οι φοιτητές σε κάποιο ποσοστό στις εκλογές των Πρυτάνεων. Τα ερωτήματα κυρία Καραγιάννη είναι κατά την γνώμη μου απλά.

Δ: Το ερώτημα έτσι όπως σας ακούω, αν μου επιτρέπετε, κύριε Καθηγητά είναι τελικά στο ζητούμενο της συναίνεσης; Θα πρέπει να αλλοιώνεται μία ιδεολογική πολιτική προσέγγιση κάποιου νόμου;

ΙΠ: Κατά την γνώμη μου όχι. Δεν είναι ξέρετε θέμα πείσματος ενός Υπουργού να πει εγώ αυτό θέλω και αυτό κάνω. Εγώ θέτω απλά ερωτήματα και πιστεύω ότι αυτά τα ερωτήματα πρέπει να απαντήσει και η αξιωματική αντιπολίτευση βέβαια. Να καταγραφούν τα πανεπιστήμια σε όλον τον κόσμο, τα οποία εξακολουθούν και έχουν αυτό που η αξιωματική αντιπολίτευση έβαλε ως όρο, να καταγραφεί τι συνέβαινε πριν από δέκα χρόνια, πριν από πέντε χρόνια, πριν από ένα χρόνο, να δούμε σε ποια θέση είναι αυτά τα πανεπιστήμια και να δούμε αν πράγματι αυτή η επιμονή σε μία αλλαγή ήταν προς την κατεύθυνση εκείνη η οποία θα βελτιώσει τα πανεπιστήμια ή αντίθετα θα απαιτήσει περισσότερο χρόνο ώστε τα πανεπιστήμια μας να έρθουν σε ένα επίπεδο αντίστοιχο, να μπορούν να ανταγωνιστούν με ίσους όρους - να μην πω αντίστοιχο γιατί αυτό μερικές φορές μπορεί να ενοχλεί - τα πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Δ: Μάλιστα. Από ό,τι καταλαβαίνω, εκτιμάτε ότι δεν θα έπρεπε να υποχωρήσει η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας σε αυτές τις πιέσεις.

ΙΠ: Δεν μπορώ να το πω αυτό. Ξέρετε, δεν έχω δυσκολία να πω κάτι το οποίο πιστεύω, έστω και αν αυτό δεν είναι ευχάριστο. Δεν είναι όμως εύκολο σ’ εμένα να πω ότι δεν θα έπρεπε να υποχωρήσει η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας και η κυβέρνηση, γιατί δεν υποχώρησε η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, υποχώρησε η κυβέρνηση, έτσι; Δεν θα μπορούσα να πω αυτό το πράγμα χωρίς να λάβω υπ’ όψη μου το ποιο θα είναι το επόμενο βήμα με δεδομένο ότι σήμερα έχει ψηφίσει αυτόν τον νόμο η αξιωματική αντιπολίτευση και ποιο θα ήταν αν δεν τον είχε ψηφίσει.

Δ: Μάλιστα. Αν μου επιτρέπετε πριν κλείσουμε και μία προσωπική ερώτηση. Έχετε απάντηση στο γιατί απομακρυνθήκατε από το Υπουργείο Παιδείας;

ΙΠ: Η προσωπική αυτή ερώτηση μπορεί να απαντηθεί με μία άλλη ερώτηση. Έχετε αναρωτηθεί εάν με ενόχλησε που δεν είμαι στο Υπουργείο Παιδείας;

Δ: Να σας ρωτήσω και τα δύο, δεν έχω πρόβλημα.

ΙΠ: Πάντοτε θεωρείται ότι κάποιος ο οποίος έχει μία πολιτική θέση, είναι Υπουργός ή Υφυπουργός, θα πρέπει οπωσδήποτε να έχει ως αποκλειστική του επιδίωξη να παραμένει στην ίδια ή σε παρόμοια θέση. Αυτή η προσέγγιση νομίζω ότι δεν είναι πάντα σωστή. Πρέπει κανείς να αξιολογεί το ισοζύγιο της προσπάθειας που κάνει με το αποτέλεσμα που έχει αυτή η προσπάθεια, να αξιολογεί την γενικότερη πολιτική κατάσταση και το γενικότερο πολιτικό κλίμα.

Δ: Είναι σαν να μου λέτε ότι ζητήσατε να φύγετε.

ΙΠ: Είναι σαν να σας λέω ότι θεωρώ ότι και για μένα και για τον Πρωθυπουργό η μη συμμετοχή μου στο κυβερνητικό σχήμα δεν είναι υποχρεωτικά κάτι αρνητικό.

Δ: Μάλιστα. Κύριε Καθηγητά δέχτηκα ένα τηλεφώνημα. Μου ζητήθηκε να σας ρωτήσω, και επειδή ακριβώς είναι συγκεκριμένος ο άνθρωπος που τηλεφώνησε, να σας ζητήσω αν θέλετε να πείτε το όνομα του Πρύτανη που κάρφωνε όπως είπατε τα θρανία σε αυτό το περιστατικό που διηγηθήκατε.

ΙΠ: Μα τι σημασία έχει. Ο άνθρωπος αυτός αναγκάστηκε να βάλει θρανία, δεν είναι ευθύνη του. Όταν λέω κάρφωνε, εννοώ προσέθετε θρανία. Μην δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα κάρφωνε για να μην τα πάρουν κάποιοι και τα σηκώσουν.

Δ: Ναι ναι το κατάλαβα. Θετική απολύτως ήταν η προσέγγιση. Κύριε Καθηγητά σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Κάποια στιγμή θα ήθελα να συζητήσουμε και για το ζήτημα της ανοιχτής διακυβέρνησης, στο οποίο είστε πολιτικός υπεύθυνος και ακούω πάρα πολύ επικριτικές φωνές.

ΙΠ: Εκεί, θα έχουμε πολύ περισσότερα ενδιαφέροντα πράγματα να πούμε.

Δ: Θα σας προσκαλέσω στο στούντιο.

ΙΠ: Θα με προσκαλέσετε ή θα με προκαλέσετε;

Δ: Θα σας προσκαλέσω. Να είστε καλά σας ευχαριστώ πάρα πολύ.

ΙΠ: Να είστε καλά, γεια σας.

Νόμος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Στην τελική του μορφή.

Συνέντευξη στον Βήμα Fm (30/8/11)

(Α. Περδικάρης & Α. Ράβανος)

Δ: ... Τι έχει συμβεί ακριβώς λοιπόν; Γιατί ξεκίνησε αυτή η συζήτηση εχθές που αφορά βασικά την κατάργηση των μετεγγραφών και το νέο σύστημα, το οποίο επέτρεψε σε παιδιά πολύτεκνων οικογενειών να εισαχθούν σε σχολές με βαθμολογίες, σε κάποιες υπερβολικές περιπτώσεις ακόμη και δύο, τρία όταν άλλοι στις ίδιες σχολές έμπαιναν με δεκαεπτά και δεκαοκτώ.

ΙΠ: Τα θέματα που αφορούν την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και ο σωστός τρόπος αντιμετώπισης τους προφέρεται πάντα για εύκολα σχόλια. Πολλές φορές διατυπώνονται κρίσεις με επιπόλαιο τρόπο χωρίς να γίνεται εμβάθυνση στην ουσία των θεμάτων. Και η αντιμετώπιση των θεμάτων στην ουσία τους δεν βοηθά πάντα στις εντυπώσεις.

Να έρθουμε στην ουσία του ερωτήματός σας. Με τις μετεγγραφές τι είχαμε; Είχαμε τμήματα με προκαθορισμένο αριθμό εισακτέων, ας πούμε 80, οι οποίοι είχαν μία βαθμολογία λόγου χάρη πάνω από 17 και είχαμε έναν ανεξέλεγκτο, τονίζω τον όρο ανεξέλεγκτο, αριθμό μετεγγραφομένων φοιτητών οι οποίοι είχαν περάσει σε κάποια άλλη αντίστοιχη σχολή με πολύ χαμηλότερη βαθμολογία. Είχαν παρουσιαστεί φαινόμενα όπου οι εισακτέοι όπως σας είπα ήταν 80 και οι μετεγγραφόμενοι ήταν 150. Αυτό τι σήμαινε; Σήμαινε ότι όταν αυτοί πήγαιναν στο τμήμα, τον Γενάρη περίπου που έπαιρναν τη μετεγγραφή, ο μεγάλος όγκος των φοιτητών δεν ήταν αυτός που είχε πετύχει με βάση τη γενική σειρά, αλλά αυτοί που είχαν πετύχει μετεγγραφή και σαφώς χαμηλότερες βαθμολογίες. Με το νέο σύστημα, έχουμε πράγματι παιδιά τα οποία μπαίνουν με χαμηλή βαθμολογία χαμηλότερη ή σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικά χαμηλότερη από του τελευταίου εισαχθέντος με τη γενική σειρά, όμως αυτοί είναι ένας ή δύο και αυτοί δεν πρόκειται να επηρεάσουν την εκπαιδευτική διαδικασία.

Μπορεί να πει κανείς, γιατί να μπαίνουν αυτοί; Γιατί όταν το Κράτος επιλέγει μία ευνοϊκή μεταχείριση συγκεκριμένων κατηγοριών πολιτών όπως είναι οι οικογένειες πολυτέκνων, οι οικογένειες τριτέκνων, οι μουσουλμάνοι. Η επιλογή αυτή σημαίνει ότι σε αυτούς τους συγκεκριμένους πολίτες επιτρέπεται να εισαχθούν στα πανεπιστήμια με χαμηλότερη απόδοση από τους υπόλοιπους διαγωνιζόμενους.

Δ: Άρα θα πρέπει να καταργηθούν λέτε όλες αυτές οι προϋποθέσεις σε όλα τα επίπεδα και πέραν της Παιδείας;

ΙΠ: Δεν λέω αυτό. Λέω ότι το Κράτος, η Πολιτεία πρέπει να κάνει μία επιλογή. Αν θέλει τις θετικές διακρίσεις, που νομίζω ότι είναι στοιχείο κάθε δημοκρατικής και εξελιγμένης κοινωνίας, τότε θα πρέπει να περιμένει και να αποδέχεται τις «αδικίες» που δημιουργούνται. Γιατί είναι φυσικό, αν υποθέσουμε ότι με τη γενική σειρά μπήκαν κάποιοι με 17 και κάποιος μπήκε με τις ειδικές κατηγορίες με 5, αυτός που είχε 16,9 και έμεινε έξω να διαμαρτύρεται. Όμως, επιμένω σε αυτό, είναι επιλογή του Κράτους. Εάν το Κράτος θέλει να μην έχει τέτοιες «αδικίες», πρέπει να πει ότι δεν θα μεταχειρίζεται ευνοϊκά τις ειδικές κατηγορίες.

Δ: Δεν πρέπει να εξαλείψουμε αυτή την αδικία όμως; Γιατί νομίζω είναι άδικο κάποιος να μπαίνει βλέπω με 4,62 στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ και κάποιος άλλος να θέλει 18,95. Δηλαδή, δεν το βρίσκετε παράλογο;

ΙΠ: Επιμένω στην άποψή μου, η οποία δεν είναι εύκολη σε πρώτη ανάγνωση. Από τη στιγμή που το Κράτος θέλει να παρέχει μία ευνοϊκή μεταχείριση, μία ειδική μεταχείριση, αυτές τις αδικίες θα τις βλέπουμε σε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκταση. Και ξέρετε κάτι, παρατηρείται ή σχολιάζεται φέτος αυτό το γεγονός, όταν εδώ και δεκαέξι χρόνια έχουμε παρόμοιες περιπτώσεις.

Δ: Δεν θα διαφωνήσω, σε αυτό έχετε απόλυτο δίκιο.

ΙΠ: Εσείς τώρα μου θέτετε ένα άλλο ερώτημα, εγώ ουσιαστικά απαντώ στην κριτική πως έχει γίνει γκάφα ή ότι υπάρχουν αδικίες.

Δ: Όχι για γκάφα εμείς δεν μιλήσαμε, εμείς για αδικίες μιλήσαμε. Για γκάφα δεν το είπαμε εμείς.

ΙΠ: Το έχουν πει άλλοι, έχετε δίκιο, εσείς μιλήσατε για αδικίες. Αυτό όμως το θέμα δεν αναφέρεται στον συγκεκριμένο τρόπο που επελέγη φέτος για να ευνοηθούν αυτές οι ομάδες. Αναφέρεται σε μία γενικότερη προσέγγιση του Κράτους να παρέχει ευνοϊκή μεταχείριση. Και ρωτάτε εμένα όταν ξέρετε ότι το Σύνταγμα έχει επιβάλει, -όχι επιτρέψει, επιβάλει- ειδική μεταχείριση για τους πολύτεκνους.

Δ: Ναι, αλλά ταυτόχρονα μιλάει για την αποφυγή διακριτικών μεταχειρίσεων, δηλαδή για την ισότητα όλων και στην πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση εν προκειμένω και σε άλλα ζητήματα.

ΙΠ: Η ειδική μεταχείριση δεν συμβιβάζεται με την ισότητα ευκαιριών. Ή έχεις εδική μεταχείριση ή έχεις ισότητα ευκαιριών.

Δ: Άρα λοιπόν πρέπει να καταργήσουμε αυτή την ειδική μεταχείριση σε όλα τα επίπεδα, για να επανέλθω στο ερώτημα που σας διατύπωσα πριν;

ΙΠ: Η δική μου η γνώμη είναι πως όχι, αλλά αυτό δεν είναι θέμα δικής μου γνώμης. Εάν το Κράτος, εάν η Πολιτεία ή οι πολίτες, οι υπουργοί, οι βουλευτές κτλ θέλουν να εκλείψει αυτή η αδικία θα πρέπει να καταργήσουν αυτές τις διακρίσεις.

Δ: Λέτε δηλαδή ότι είναι και θέμα της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας, σωστά;

ΙΠ: Δεν είναι η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας δεν διαμόρφωσε το Σύνταγμα. Το Σύνταγμα και τις προϋποθέσεις του Συντάγματος τα διαμόρφωσε η Βουλή. Νομίζω ότι το κρίσιμο ερώτημα ήταν και είναι, εάν θέλουμε να έχουμε διάκριση σε ειδικές κατηγορίες πολιτών. Και αυτή τη διάκριση δεν την έχουμε, επιμένω, μόνο στην εισαγωγή στα πανεπιστήμια. Την έχουμε στην φορολογική μεταχείριση πολιτών, την έχουμε και σε πολλές άλλες περιπτώσεις.

Δ: Ναι εντάξει, αυτό που λέτε είναι σωστό και νομίζω ότι το θέμα λύνεται με δύο τρόπους ή να υιοθετήσουμε αυτή τη διακριτική μεταχείριση και να πάψουμε να μιλάμε για αδικίες ή να καταργήσουμε τη διακριτική μεταχείριση σε όλα τα επίπεδα. Δεν νομίζω να υπάρχει μέση λύση δηλαδή σε αυτό, έτσι όπως το θέτετε.

ΙΠ: Έτσι είναι. Απλώς εγώ θέλω να επιμείνω στο εξής γιατί πολλές φορές φοβάμαι ότι η συζήτηση και ο διάλογος δεν τίθεται στη ρίζα του προβλήματος. Η ρίζα του προβλήματος δεν είναι αν φέτος μπήκε κάποιος με χαμηλή βαθμολογία, αυτό γινόταν επί 15 χρόνια.

Δ: Εσείς βρίσκετε κάποιον άλλον τρόπο, τον οποίο θα μπορούσατε να προτείνετε αν είχατε παραμείνει, ας πούμε, και στο Υπουργείο Παιδείας; Θα μπορούσατε να προτείνετε κάτι ώστε να αντιμετωπιστεί αυτό το φαινόμενο, να αντικατασταθεί αυτό το σύστημα;

ΙΠ: Υπάρχουν τρόποι. Αυτοί οι τρόποι όμως συνεπάγονται περιορισμό της ειδικής μεταχείρισης. Δηλαδή, θα υπάρχουν λιγότεροι ωφελημένοι. Θα μπορούσε για παράδειγμα να απαιτείται η βαθμολογία αυτών που εισάγονται με τις ειδικές κατηγορίες και τις ειδικές ρυθμίσεις να μην απέχει περισσότερο ας πούμε από 10% από την βαθμολογία του τελευταίου εισαχθέντος. Τότε όμως και πάλι θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι ότι θα μειωθούν πάρα πολύ αυτοί που ευνοούνται, οι πολύτεκνοι και οι τρίτεκνοι. Και ξέρετε γιατί το επισημαίνω; Παρατηρώ μία αντίφαση. Οι ίδιοι άνθρωποι που κάνουν τώρα κριτική για το ότι μπήκαν παιδιά με χαμηλές βαθμολογίες, τον Μάιο όταν έγινε αυτή η νομοθετική ρύθμιση, έκαναν κριτική ότι σφαγιάζονται οι πολύτεκνοι και οι τρίτεκνοι, ότι το Κράτος είναι ανάλγητο ή ότι περιορίζει ουσιαστικά τον αριθμό των παιδιών που θα κάνουν χρήση των ειδικών ρυθμίσεων, διότι καταργεί τις μετεγγραφές που ήταν ανεξέλεγκτες και προσδιορίζει συγκεκριμένο αριθμό.

Θα μπορούσε και με άλλον τρόπο να περιοριστεί αυτή η λεγόμενη αδικία. Θα μπορούσε να μειωθεί ο αριθμός των εισακτέων με τις ειδικές ρυθμίσεις σε κάθε τμήμα. Αν δείτε για παράδειγμα το τμήμα Φιλολογίας, που αναφέρεται σε πολλά μέσα σήμερα, οι πολύτεκνοι που εισήχθησαν με την ειδική ρύθμιση είναι 7. Από αυτούς ένας μόνο έχει χαμηλή βαθμολογία, οι άλλοι έχουν σχετικά ικανοποιητική απόδοση. Αν δηλαδή ο αριθμός των εισακτέων των πολυτέκνων στο συγκεκριμένο τμήμα ήταν 6 και όχι 7 δεν θα είχαμε παρατηρήσει αυτό το φαινόμενο. Δεν ξέρεις όμως εκ των προτέρων πως θα γράψουν τα παιδιά ή τις επιλογές που θα κάνουν.

Δ: Έτσι. Κύριε Πανάρετε επειδή πρέπει να κλείσουμε και αυτή τη συζήτηση θέλω να σας κάνω μία τελευταία ερώτηση λίγο διαφορετική. Πώς περνάτε την ώρα σας αυτή τη στιγμή που είστε εκτός Κυβέρνησης, πέρα από τα καθήκοντα σας στο πανεπιστήμιο; Παρακολουθείτε τα τεκταινόμενα μέσα στην Κυβέρνηση;

ΙΠ: Τα παρακολουθώ όπως κάθε πολίτης. Σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό νομίζω ότι όλοι οι πολίτες στην Ελλάδα παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στο δημόσιο βίο.

Δ: Ένα σχόλιο σας; Ή τι θα συμβουλεύατε τον Πρωθυπουργό κρίνοντας κατά που πηγαίνουν τα πράγματα;

ΙΠ: Ε τώρα να συμβουλεύσω δημόσια τον Πρωθυπουργό μέσω μίας ραδιοφωνικής συνέντευξης είναι λίγο άκομψο. Όποτε ο Πρωθυπουργός θέλει την γνώμη μου, τη ζητά και την έχει.

...